Ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του Διαβήτη έχει καθιερωθεί η 14η Νοεμβρίου. «Ζήσε καλά με τον σακχαρώδη διαβήτη και απόφυγε τις επιπλοκές» είναι το μήνυμα απέναντι σε ένα χρόνιο μεταβολικό νόσημα, απέναντι σε μία νόσο από την οποία πάσχουν πάνω από ένα εκατ. άνθρωποι στην Ελλάδα και 450 εκατ. παγκοσμίως.
Μπορεί ο διαβήτης να είναι μία από τις πιο σημαντικές ασθένειες των ημερών μας, αλλά σχεδόν το 50% των πασχόντων δεν γνωρίζει πως πάσχει από τη νόσο.
Τί είναι ο διαβήτης;
Ο διαβήτης είναι μια διαταραχή του μεταβολισμού των σακχάρων, η οποία παρουσιάζεται όταν ο οργανισμός είτε δεν παράγει επαρκείς ποσότητες ινσουλίνης (ορμόνη που ρυθμίζει τη γλυκόζη αίματος) είτε δεν μπορεί να αξιοποιήσει αποτελεσματικά την ινσουλίνη που παράγει.
Οι κυριότεροι τύποι διαβήτη και η αιτιολογία τους;
Υπάρχουν δύο κυρίως τύποι διαβήτη, τα χαρακτηριστικά των οποίων παρουσιάζονται στον παρακάτω πίνακα. Ο διαβήτης τύπου 1 οφείλεται σε καταστροφή των κυττάρων του παγκρέατος που παράγουν ινσουλίνη μέσω αυτοάνοσου μηχανισμού.
Ο διαβήτης τύπου 1 εμφανίζεται συνήθως σε ανθρώπους που έχουν ένα ή περισσότερα γονίδια τα οποία τους καθιστούν ευπαθείς στη νόσο, με ή χωρίς οικογενειακό ιστορικό διαβήτη τύπου 1.
Ο διαβήτης τύπου 2 είναι πολύ πιο συχνός και χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη προδιαθεσικών παραγόντων, όπως γενετικά αίτια (οικογενειακό ιστορικό, αυξημένος κίνδυνος σε ορισμένες εθνικές ομάδες) και περιβαλλοντικές συνθήκες (μη υγιεινή διατροφή, παχυσαρκία, έλλειψη σωματικής δραστηριότητας).
| Χαρακτηριστικά | Διαβήτης τύπου 1 | Διαβήτης τύπου 2 |
| Συχνότητα | 5-10% του συνόλου των διαβητικών | 90-95% του συνόλου των διαβητικών |
| Πρόληψη | Αδύνατη | Ο υγιεινός τρόπος ζωής μπορεί να προλάβει ή να καθυστερήσει την εμφάνιση της νόσου |
| Έναρξη | Αιφνίδια | Προοδευτική |
| Ηλικία έναρξης | Οποιαδήποτε ηλικία (συνήθως νεαρή) | Κυρίως σε ενήλικες |
| Σωματότυπος | Αδύνατος ή κανονικός | Κοιλιακή παχυσαρκία |
| Αιτιολογία | Ανεπάρκεια ινσουλίνης, η οποία οφείλεται σε αυτοάνοση καταστροφή των κυττάρων του παγκρέατος που παράγουν ινσουλίνη | Αντίσταση στην ινσουλίνη και ανεπάρκεια ινσουλίνης, που αποδίδονται σε θετικό οικογενειακό ιστορικό, καθιστικό τρόπο ζωής και παχυσαρκία |
| Θεραπεία | Καθημερινές ενέσεις ινσουλίνης | Φάρμακα ή/και ενέσεις ινσουλίνης |
Μπορεί να προληφθεί ο διαβήτης;
Η υγιεινή διατροφή, η τακτική σωματική άσκηση, η διατήρηση ενός φυσιολογικού σωματικού βάρους και η αποφυγή του καπνίσματος μπορούν να προλάβουν ή να καθυστερήσουν την εκδήλωση του διαβήτη τύπου 2. Επιπλέον, τα μέτρα αυτά διευκολύνουν τη ρύθμιση της γλυκόζης αίματος και βοηθούν στην πρόληψη επιπλοκών σε άτομα που ήδη πάσχουν από διαβήτη.
Τα συμπτώματα του διαβήτη
Στα χαρακτηριστικά συμπτώματα του διαβήτη περιλαμβάνονται η υπερβολική αποβολή ούρων (πολυουρία), η υπερβολική δίψα (πολυδιψία), η ξηροστομία, το διαρκές αίσθημα πείνας, η απώλεια βάρους, η θολή όραση, η υπνηλία και η εύκολη κόπωση. Τα συμπτώματα αυτά μπορούν να εμφανιστούν ξαφνικά (διαβήτης τύπου 1) ή προοδευτικά (διαβήτης τύπου 2). Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο διαβήτης τύπου 2 είναι ασυμπτωματικός και η διάγνωση γίνεται μόνο όταν έχουν αρχίσει να αναπτύσσονται επιπλοκές.
Οι συνέπειες και οι επιπλοκές του διαβήτη
Ο διαβήτης μπορεί να οδηγήσει σε διάφορες επιπλοκές, είτε οξείες όπως το διαβητικό κώμα, είτε χρόνιες λόγω της βλάβης που προκαλούν τα αυξημένα επίπεδα γλυκόζης αίματος στις μεγάλες (μακροαγγειακές επιπλοκές) και μικρές αρτηρίες (μικροαγγειακές επιπλοκές). Οι μικρο- και μακρο- αγγειακές επιπλοκές περιλαμβάνουν τη στεφανιαία νόσο (έμφραγμα μυοκαρδίου), το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, τη νόσο περιφερικών αρτηριών, την αμφιβληστροειδοπάθεια που μπορεί να οδηγήσει σε τύφλωση, τη νεφροπάθεια που μπορεί να οδηγήσει σε νεφρική ανεπάρκεια και ανάγκη αιμοκάθαρσης, τη νευροπάθεια, και την δημιουργία ελκών των ποδιών (διαβητικό πόδι) που μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε ακρωτηριασμό.
Διατροφικά tips για μία ποιοτικότερη ζωή
Ένα μεγάλο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι διαβητικοί είναι ότι δυσκολεύονται να ακολουθήσουν τις οδηγίες των γιατρών σχετικά με τη σωστή διατροφή.
Προσοχή στα παρακάτω tips:
-Προτείνεται η καθημερινή κατανάλωση ζυμαρικών, οσπρίων, ρυζιού, φρούτων, λαχανικών, γαλακτοκομικών και ελαιολάδου. -Ιδανικά τα ζυμαρικά να είναι ολικής άλεσης, ενώ μία καλή εναλλακτική για το ρύζι είναι το πλιγούρι. Αμφότερα δεν ανεβάζουν τόσο το ζάχαρο.
-Λίγες φορές την εβδομάδα θα πρέπει να γίνεται κατανάλωση άπαχου κρέατος (ψάρι, κοτόπουλο) και αυγών.
-Το κόκκινο κρέας και τα γλυκά θα πρέπει να καταναλώνονται λίγες φορές το μήνα.
-Σημαντική είναι η κατανάλωση άφθονου νερού, τουλάχιστον 2 λίτρα την ημέρα.
-Προτίμηση σε ολόκληρο το φρούτο, από μονάχα την κατανάλωση του χυμού του.
-Απαγορεύεται η κατανάλωση αλκοόλ με άδειο στομάχι, γιατί υπάρχει ο κίνδυνος της υπογλυκαιμίας. Συνιστάται η κατανάλωση 1 ποτηριού κόκκινου κρασιού μαζί με το φαγητό, έως 3 φορές την εβδομάδα.
-Προτίμηση στις εναλλακτικές γλυκαντικές ουσίες, όπως στη stevia.
-Προσοχή στο αλάτι.
Συνεπώς, τίποτα δεν απαγορεύεται. Όλα θα πρέπει να καταναλώνονται με μέτρο. Ο διαβήτης δεν είναι το τέλος του κόσμου… Είναι μια… ευκαιρία για πιο υγιεινές συνήθειες. Σωστή διατροφή και άσκηση πρέπει να βρίσκονται σε περίοπτη θέση στις ζωές όλων μας.
